Milieu
Schone lucht, schoon drink- en oppervlaktewater, schone grond en voldoende (gezonde) natuur en biodiversiteit zijn belangrijke algemene levensbehoeften. We zijn immers afhankelijk van onze leefomgeving en het milieu om een goed en gezond leven te kunnen leiden. Daarom kijken we naar de volgende vier indicatoren:
- Natuurlijke ecosystemen op land per inwoner
- Emissies van fijnstof naar lucht
- Afstand tot openbaar groen
- Kwaliteit van zwemwater binnenwateren
Aanvullend hebben we inwoners gevraagd naar hun tevredenheid met het groen en de natuur in hun omgeving en de milieukwaliteit.
Kort samengevat:
- In 2023 is het oppervlak aan natuurlijke ecosystemen op land gemiddeld 66 hectare per 1.000 inwoners in Gelderland. Dit aandeel is hoger dan gemiddeld in Nederland (38 hectare). Regionaal zijn er grote verschillen: in de regio Veluwe is dit 118 hectare, in Zuidwest-Gelderland 29.
- In 2023 is de emissie van fijnstof naar lucht in Gelderland gemiddeld 400 kg/km2. Dit is iets lager dan in Nederland. Ook hier is regionaal sprake van grote verschillen.
- De afstand tot openbaar groen is in 2017 voor de gemiddelde inwoner van Gelderland 500 meter. Dit is vergelijkbaar met het landelijk gemiddelde.
- De zwemkwaliteit van binnenwateren (zoals plassen, meren en rivieren) is in Gelderland met een score van 4 uitstekend.
- Inwoners beoordelen in november 2025 het groen en de natuur in hun omgeving met gemiddeld een 8,0. Het cijfer voor de milieukwaliteit in de eigen omgeving (zoals lucht, water, bodem en geluid) ligt met een 7,3 lager.
- Beide cijfers liggen iets hoger voor inwoners van de regio’s Veluwe en Achterhoek en iets lager in Arnhem-Nijmegen en Zuidwest-Gelderland.
Natuurlijke ecosystemen op land per inwoner
Meer natuurlijke ecosystemen dan gemiddeld, regionaal grote verschillen
In 2023 bedraagt het oppervlak aan natuurlijke ecosystemen op land per 1.000 inwoners in Gelderland gemiddeld 66 hectare. Hiertoe worden bijvoorbeeld bosgebieden, heide en stuifzandgebieden, duin- en kustgebieden en natuurlijke akkerbouw- en tuinbouwgebieden gerekend. Dit aandeel is hoger dan gemiddeld in Nederland (38 hectare).
Regionaal zijn er grote verschillen. In de regio Veluwe is het oppervlak aan natuurlijke ecosystemen op land het hoogst met 118 hectare, in Zuidwest-Gelderland is dit veel lager met 29 hectare.
Emissies van fijnstof naar lucht
Emissie fijnstof lager dan gemiddeld, wel grote verschillen
In 2023 is de emissie van fijnstof naar lucht in Gelderland gemiddeld 400 kg/km2. Dit is iets lager dan gemiddeld.
Er is sprake van flinke regionale verschillen. Zo is de emissie in de regio’s Achterhoek en Veluwe het laagst met gemiddeld 300 kg/km2 en het hoogst in Arnhem-Nijmegen met het dubbele (600 kg/km2).
Afstand tot openbaar groen
Gemiddelde afstand tot openbaar groen 500 meter
De afstand tot openbaar groen is in 2017 voor de gemiddelde inwoner van Gelderland 500 meter. Dit is vergelijkbaar met Nederland.
Ook in drie van de vier Gelderse regio’s is deze afstand 500 meter, alleen in Zuidwest-Gelderland is deze afstand iets groter met 600 meter.
Kwaliteit van zwemwater binnenwateren
Zwemwater binnenwater van goede kwaliteit
De gemiddelde zwemkwaliteit voor de gezondheid van de zwemmer van locaties als meren en rivieren krijgt in Gelderland in 2024 de maximale score van 4. Dit cijfer is al jaren constant.
Ook in de vier Gelderse regio’s krijgt de kwaliteit van het zwemwater de score 4.
Inwoners over milieu
Inwoners geven in november 2025 gemiddeld een 8,0 voor het groen en de natuur in hun omgeving. Dit cijfer ligt iets hoger voor inwoners van de regio’s Veluwe en Achterhoek, iets lager in Zuidwest-Gelderland. Ook huurders, mensen die (heel) moeilijk rond kunnen komen van hun inkomen, jongeren en inwoners met een (zeer) slechte gezondheid geven een lager cijfer.
Het cijfer voor de milieukwaliteit (zoals lucht, water, bodem en geluid) in de eigen omgeving ligt met een 7,3 lager. Het zijn dezelfde groepen inwoners die een (iets) lager cijfer geven, als bij het cijfer voor het groen en de natuur in hun omgeving.
Welvaart is: "Goed rentmeesterschap voor de planeet, natuur en mensen. Veiligheid voor iedereen. Sociale en eerlijke samenleving.”
Bron: Gelderlandpanel 2025