Arbeid en vrije tijd
Welvaart hangt voor veel mensen sterk af van het hebben van passend en betaald werk. Maar ook vrije tijd heeft veel invloed op de kwaliteit van leven die mensen ervaren. Werk en vrije tijd moeten dan ook in balans zijn. Om dit te onderzoeken kijken we naar vijf indicatoren:
- Netto arbeidsparticipatie
- Startkwalificatie
- Werkloosheid
- Afstand tot openbaar vervoer (OV)
- Tevredenheid met vrije tijd
In het inwonersonderzoek is aanvullend nog aan Gelderlanders gevraagd welk rapportcijfer ze geven voor hun werk of andere dagelijkse bezigheden, de hoeveelheid vrije tijd en hun opleidingskansen. Ook is gevraagd naar de tevredenheid met de hoeveelheid beschikbaar werk in de eigen regio.
Kort samengevat
- In 2024 werkt bijna driekwart van de inwoners van Gelderland. Deze netto participatiegraad is sinds 2014 zowel in Gelderland als in Nederland toegenomen.
- In 2024 heeft 73,9% van de inwoners een startkwalificatie. Dit is hoger dan in veel andere provincies. Er zijn flinke verschillen tussen de Gelderse regio’s.
- Het werkloosheidspercentage ligt in Gelderland al jaren onder het Nederlands gemiddelde en steeg in 2024 licht, naar 3,3%.
- In Gelderland is in 2024 de gemiddelde afstand tot een OV-halte 500 meter. Dit is al jaren hetzelfde en ligt iets boven het Nederlands gemiddelde van 400 meter.
- In 2024 is 76% van de inwoners van Gelderland tevreden met hun vrije tijd. Dit betekent dat de tevredenheid met vrije tijd voor het eerst in jaren weer toeneemt, maar nog niet op het niveau van 2020 is.
- Uit het inwonersonderzoek blijkt dat inwoners van Gelderland gemiddeld een 7,7 voor hun werk of andere dagelijkse bezigheden geven.
- De hoeveelheid vrije tijd wordt met een 8,0 beoordeeld.
- De opleidingskansen die inwoners tot nu toe hebben gehad, beoordelen ze gemiddeld met een 8,1.
- Ook is gevraagd hoe tevreden men is met de hoeveelheid beschikbaar werk in de eigen regio. In het algemeen is 41% hier (zeer) tevreden over en 4% (zeer) ontevreden. Voor zichzelf is men iets minder tevreden: dit is respectievelijk 37% en 9%.
Netto arbeidsparticipatie
Bijna driekwart inwoners werkt
Met 74,0% heeft Gelderland in 2024 een hoge netto arbeidsparticipatie. Alleen in de provincie Utrecht is de arbeidsparticipatie (75,8%) hoger. Sinds 2014 neemt de participatiegraad in zowel Gelderland als in Nederland toe.
De netto participatiegraad is in de regio’s Zuidwest-Gelderland (75,1%) en Veluwe (74,9%) hoger dan in de andere twee Gelderse regio’s.
Startkwalificatie
Hoog aandeel met een startkwalificatie
In 2024 heeft 73,9% van de inwoners een startkwalificatie. Dit is het aandeel van de 15 t/m 74-jarigen met een diploma op mbo 2-, 3- of 4-, havo-, vwo-, hbo- of wo-niveau. Dit is hoger dan in veel andere provincies. Het aandeel is sinds 2013 (67,3%) gestaag toegenomen.
Regionaal zijn er flinke verschillen: in de regio Arnhem-Nijmegen heeft 76,2% van de inwoners een startkwalificatie, in Zuidwest-Gelderland ligt dit met 70,7% flink lager.
Werkloosheid
Werkloosheidspercentage laag met 3,3%
Het werkloosheidspercentage ligt in Gelderland al jaren onder het Nederlands gemiddelde. In 2024 was er voor het eerst in jaren weer sprake van een hele lichte stijging, naar 3,3%. Ook in Nederland was er tussen 2023 en 2024 sprake van een lichte stijging, naar 3,7%.
In drie van de vier Gelderse regio’s ligt dit percentage lager dan het gemiddelde in Gelderland. Alleen in de regio Arnhem-Nijmegen ligt het werkloosheidspercentage met 3,7% hoger.
Afstand tot openbaar vervoer (OV)
Gemiddeld 500 meter tot een OV-halte
In Gelderland is in 2024 de gemiddelde afstand tot een OV-halte 500 meter. Dit is al jaren hetzelfde en ligt iets boven het Nederlands gemiddelde van 400 meter.
Regionaal zijn de verschillen groot: van 300 meter in de regio Arnhem-Nijmegen tot 600 meter in de Achterhoek.
Tevredenheid met vrije tijd
Driekwart tevreden met vrije tijd
In 2024 is 76% van de inwoners van Gelderland tevreden met hun vrije tijd, iets meer dan in 2023. Dit betekent dat de tevredenheid voor het eerst in jaren weer toeneemt, maar nog niet op het niveau van 2020 (78%) is. Ook in Nederland is deze ontwikkeling te zien.
In de vier Gelderse regio’s is de tevredenheid met vrije tijd tussen 2023 en 2024 eveneens toegenomen: het meest in de regio Arnhem-Nijmegen, het minst in de regio Zuidwest-Gelderland.
Inwoners over arbeid en vrije tijd
In november 2025 geven de inwoners van Gelderland gemiddeld een 7,7 voor hun werk of andere dagelijkse bezigheden. Inwoners die (heel) moeilijk rond kunnen komen van hun inkomen, jongeren en inwoners met een (zeer) slechte gezondheid geven een lager cijfer.
De hoeveelheid vrije tijd wordt gemiddeld met een 8,0 beoordeeld. Vooral inwoners die (heel) moeilijk rond kunnen komen, jongeren en gezinnen met kinderen beoordelen de hoeveelheid vrije tijd die ze hebben lager.
De opleidingskansen die inwoners tot nu toe hebben gehad, worden gemiddeld met een 8,1 beoordeeld. Deze kansen worden lager beoordeeld door huurders, inwoners die (heel) moeilijk rond kunnen komen, inwoners die laag of middelbaar opgeleid zijn en inwoners met een (zeer) slechte gezondheid.
Ook is gevraagd hoe tevreden men is met de hoeveelheid beschikbaar werk in de eigen regio; in het algemeen én voor zichzelf. Hierover is 41% in het algemeen (zeer) tevreden, een iets lager aandeel (37%) is (zeer) tevreden voor zichzelf.
Bijna één op de tien geeft aan (zeer) ontevreden (9%) te zijn met de hoeveelheid beschikbaar werk voor zichzelf. Deze inwoners is gevraagd wat hiervoor de reden is. Relatief vaak genoemd wordt een beperkt aanbod voor hoger opgeleiden en specifieke vakgebieden in de eigen regio, weinig en/of een te eenzijdig aanbod van werk en dat mensen door persoonlijke omstandigheden moeilijk een baan kunnen vinden. Ook wordt een aantal keer leeftijdsdiscriminatie (te oud) genoemd.
Welvaart is: “Een goeie balans tussen werk en privé. Gezonde kinderen. Een fijn huis. Geen geldzorgen.”
Bron: Gelderlandpanel 2025