Sociaal kapitaal
Sociaal kapitaal gaat over de kwaliteit van sociale verbanden in de samenleving. Vertrouwen en sterke sociale relaties zijn een belangrijke randvoorwaarde voor een goed functionerende samenleving en economie. Dit wordt gemeten aan de hand van de volgende drie indicatoren:
- Sociale cohesie
- Vertrouwen in instituties
- Vertrouwen in anderen
In november 2025 is aan Gelderlanders gevraagd of ze bereid zijn om bepaalde acties te ondernemen, zoals vrijwilligerswerk doen of zichzelf inzetten om de veiligheid in hun buurt te verbeteren.
Kort samengevat:
- De score voor sociale cohesie is in 2023 in Gelderland gemiddeld een 6,6. Dit is iets lager dan in 2021 en iets hoger dan het landelijk gemiddelde.
- In 2024 heeft 64% van de Gelderlanders vertrouwen in instituties (Tweede Kamer, politie en rechters). Dit aandeel is sinds het ‘piekjaar’ 2020 (70%) afgenomen maar laat nu voor het eerst weer een lichte stijging zien.
- Gemiddeld heeft 69% van de Gelderlanders in 2024 vertrouwen in anderen. Dit aandeel schommelt door de jaren heen, maar laat wel een stijgende lijn zien.
- Uit het inwonersonderzoek blijkt ongeveer de helft van de inwoners op dit moment al vrijwilligerswerk doet, en dat een kwart hiertoe bereid is.
- Ruim een kwart zet zichzelf op dit moment in om de eigen buurt fijner en gezonder te maken, terwijl 35% dit zeker of misschien van plan is.
- De inzet tot het verbeteren van de veiligheid in de eigen buurt ligt lager: 24% doet dit nu al. Bijna één op de drie is hier in de toekomst toe bereid.
Sociale cohesie
Hoge score voor sociale aspecten in de woonbuurt
De score voor sociale cohesie is in 2023 in Gelderland gemiddeld een 6,6. Dit is iets lager dan in 2021 maar nog steeds hoger dan in Nederland gemiddeld. Het is ook de één na hoogste score van alle provincies.
Er zijn geen cijfers voor de COROP-regio’s beschikbaar.
Vertrouwen in instituties
Vertrouwen in instituties toegenomen
In 2024 heeft 64% van de Gelderlanders vertrouwen in instituties (Tweede Kamer, politie en rechters). Dit aandeel is sinds het ‘piekjaar’ 2020 (70%) snel afgenomen maar laat nu voor het eerst weer een lichte stijging zien.
Het vertrouwen in instituties is met 66% het hoogst in de regio Arnhem-Nijmegen en het laagst in Zuidwest-Gelderland (60%). In alle vier de Gelderse regio’s is sprake van een lichte stijging ten opzichte van 2023.
Vertrouwen in anderen
Vertrouwen in anderen neemt toe, regionaal flinke verschillen
Gemiddeld heeft 69% van de Gelderlanders in 2024 vertrouwen in anderen. Dit aandeel schommelt wat door de jaren heen, maar laat wel een stijgende lijn zien. In Nederland is tussen 2023 en 2024 sprake van een afname van het vertrouwen in anderen, dit aandeel ligt ook al jaren iets lager dan in Gelderland.
Regionaal zijn er grote verschillen: het vertrouwen in anderen is het hoogst in de Achterhoek (70%) en het laagst in Zuidwest-Gelderland (64%). In alle vier de regio’s is het vertrouwen in anderen ten opzichte van 2023 iets gestegen.
Inwoners over sociaal kapitaal
De cijfers uit het inwonersonderzoek sluiten aan bij de cijfers van het CBS: ongeveer de helft van de Gelderlanders doet vrijwilligerswerk. Dit aandeel kan nog stijgen, in het inwonersonderzoek geeft namelijk een kwart aan zeker (5%) of misschien (21%) bereid te zijn om vrijwilligerswerk te gaan doen.
Het aandeel dat zich op dit moment al in zet om de eigen buurt fijner en gezonder te maken, ligt lager (28%). Er is wel bereidheid tot actie: 9% geeft aan dit zeker te willen gaan doen, 26% misschien. Vooral jongeren en eenpersoonshuishoudens zijn hier meer dan gemiddeld toe bereid.
De inzet tot het verbeteren van de veiligheid in de eigen buurt ligt iets lager, 24% zegt dit nu al te doen. Ook hier zijn inwoners echter wel bereid meer te gaan doen: 7% zegt dit zeker te gaan doen, 24% misschien.
Welvaart is: “Een goed sociaal leven, ook met de blik op de toekomst.”
Bron: Gelderlandpanel 2025