Verbeelding en kunst

In haar kunst kijkt Martine van Lubeek anders naar de wereld. Ze kijkt vooral vanuit relaties en het concept 'speculatieve fabulatie'. Via verhalen speculeert ze over mogelijke toekomsten. Centraal in die speculatieve fabulatie staan relaties: niks staat los van elkaar, alles en iedereen bestaat in relatie tot de ander. Het een vormt het ander.

Een mooi uitgangspunt voor wie nadenkt over ruimtelijk beleid. En omdat we bij de provincie van de toepassingen zijn, is de vraag: wat brengt ons dat in de praktijk? Gebruik het als oefening, is Martines advies. Een oefening in het veranderen van perspectief om te kijken waar je dan uitkomt. Neem een plattegrond, hoe zou die eruitzien als de rivier centraal zou staan in het landschap? Wat als bomen centraal zouden staan? Hoe zou dat de wereld veranderen? Zo’n oefening geeft je een ingang om te kijken wat er op dit moment centraal staat en welke relaties daarmee worden gevormd.

Een andere oefening waarmee Martine de theorie concreet maakt voor haar studenten is door ze mee te nemen naar de Rijn. ‘Luister naar de Rijn’, zegt ze. ‘En vraag je eens af: hoe zou de Rijn klinken als we de komende dertig jaar zo doorgaan? En wat zegt dat over onze relaties met de rivier? Welke geluiden gun je de vissen in de Rijn?’ Met dit soort oefeningen kun je anders leren denken en als gevolg daarvan anders leren doen.

Een vraag die kunstenaar Sissel Marie Ton bezighoudt, is hoe we ons lichaam ervaren. Waar begint je lichaam, waar eindigt het? Lastige vragen, want zo helder zijn die grenzen niet. Onze lichamen nemen delen van de omgeving in zich op. Denk aan de chemicaliën van je telefoon die je heel de dag bij je draagt, de antidepressiva en mircroplastics uit ons water. Je lichaam is een spons, verbonden met de omgeving en een onderdeel van de omgeving.

Met haar kunstwerk the intimate earthquake archive maakt Sissel dat pijnlijk duidelijk. Geïnspireerd door de in Groningen opgewekte aardbevingen maakte ze een technologisch vest dat vibreert als een aardbeving. Met het vest wil ze voelbaar maken hoe intens de impact van die aardbevingen is op de inwoners. Ze wil de aangerichte schade lichamelijk maken. De angst van de inwoners, hun ongemak, paranoia en hypersensitiviteit voor de omgeving die ze niet meer kunnen vertrouwen.

Mieke Conijn, directeur van de IJsselbiënnale, roept ons op om kunst in te zetten om mensen aan het denken te zetten. Laat kunst complexe ruimtelijke vraagstukken bespreekbaar en beleefbaar maken. Een geweldige manier om dat te doen is door kunstenaars te laten meedenken in ruimtelijke ordeningsprocessen. De flexibiliteit van geest die kunst in je oproept, is belangrijk in ruimtelijke opgaven. De IJsselbiënnale draagt hieraan bij. Deze tweejaarlijkse grote kunstexpositie langs de IJssel maakt grote thema’s beleefbaar en bespreekbaar. Hierbij focust de expositie op de impact van klimaatverandering op ons landschap. Iedere editie weer wordt duidelijk hoe mooi, en effectief, de buitententoonstelling is om te werken aan een duurzame toekomst van de IJsselvallei.