Mobiliteit voorbij 2100

“Vooruitkijken geeft grip,” zegt Sacha Hoogendoorn, directeur van het Mobility Innovation Centre Delft en lid van het expertteam dat de scenario’s ontwikkelde. “Hoe ontwikkel je een betaalbaar en veerkrachtig systeem, dat het milieu zo min mogelijk belast en waar iedereen baat bij heeft? Daar heb je verbeelding voor nodig.”

De vier toekomstbeelden zijn bedoeld als discussietool. Ze helpen overheden, bedrijven en burgers om samen na te denken over mobiliteit in 2050 – en verder. Want keuzes die we nu maken, hebben gevolgen voor generaties na ons.

Het expertteam keek naar personenvervoer en goederentransport langs twee assen:

• Technologie: omarmen we nieuwe technologie of zijn we terughoudend?
• Sturing: laten we de markt zijn gang gaan of grijpt de overheid stevig in?

Die assen leveren vier scenario’s op. Elk met kansen én risico’s.

1. Innovation Fast Track – De markt weet het beter

Nederland floreert dankzij snelle technologische vooruitgang, gedreven door ondernemerszin. Startups schieten uit de grond, innovaties volgen elkaar razendsnel op. In steden is gedeeld vervoer de norm en kleine zelfrijdende voertuigen brengen je overal. Maar er is een keerzijde: de markt investeert vooral in winstgevende routes. Efficiëntie wint het van duurzaamheid. Wie buiten de hoofdroutes woont, dreigt achter te blijven.

2. Hyperconnected Systems – Teamwork maakt de droom werkelijkheid

Technologie wordt gezien als dé oplossing voor maatschappelijke uitdagingen. Overheid en markt werken samen. Slimme verkeerssystemen, groen openbaar vervoer en vervoer-op-aanvraag maken steden leefbaar. Subsidies houden prijzen laag, zodat iedereen mee kan doen. Maar: deze aanpak kost veel geld. Waar leg je de prioriteit? Mobiliteit, onderwijs, zorg? De keuzes zijn scherp.

3. Sustainable Slowdown – Beter voorkomen dan genezen

De overheid stuurt stevig op milieubescherming en sociale gelijkheid. Nieuwe technologie? Alleen als die bewezen veilig en effectief is. Steden worden autovrij, lopen en fietsen krijgen alle ruimte. Het straatbeeld toont vertrouwde bussen en trams, zwaar gesubsidieerd maar met personeelstekorten. Het milieu wint, maar innovatie vertraagt. Kansrijke oplossingen – zoals AI voor inclusieve mobiliteit – blijven op de plank liggen.

4. Mobility Patchwork – Vrijheid en wrijving

De markt dicteert, zonder sterke regels. De samenleving is terughoudend met technologie, dus grijpen bedrijven naar bewezen oplossingen. Het resultaat: veel keuzevrijheid, maar ook chaos. Stedelijke gebieden kampen met files, openbaar vervoer kwijnt weg. In landelijke gebieden ben je aangewezen op de auto. Het milieu betaalt de prijs.

“Het gaat er niet om één scenario te kiezen,” benadrukt Sacha. “Ze zijn bedoeld om te inspireren en om blinde vlekken te voorkomen.” Neem drones: aantrekkelijk om drukte op de weg te verminderen, maar wat betekent dat voor luchtverkeer, hulpdiensten en veiligheid? En hoeveel goederen kun je eigenlijk vervoeren met drones? Vooruitdenken voorkomt dat we ons blindstaren op technologische beloften.

Artificial Intelligence (AI) klinkt als dé oplossing voor slimmer reizen. TU Delft onderzoekt hoe AI het openbaar vervoer inclusiever kan maken. Wist je dat 89% van mensen met een handicap moeite heeft om het ov te gebruiken? AI kan helpen – van routeplanning tot assistentie voor mensen met autisme. Ook kan AI wachttijden verkorten en verkeersstromen doseren.

Maar er zijn uitdagingen. Mobiliteit is complex. AI ziet afwijkingen als ruis, waardoor files lastig te voorspellen zijn. En ethische vragen liggen op de loer: willen we verkeer nóg efficiënter maken, als dat juist meer drukte veroorzaakt? Daarom werken universiteiten, overheden en bedrijven samen in het AI Learning Initiative for Multi-modal Traffic and Transportation (AiMTT). Samen leren, ontdekken en delen.