Maatschappelijk werkers
Als regels in de weg staan van mensen
Wat gebeurt er als regels en grenzen belangrijker worden dan de mensen voor wie ze bedoeld zijn? En wat maakt een plek tot een fijn thuis? Op donderdag 1 oktober 2026 schoven dertien maatschappelijk werkers aan bij het zesde Ruimtelab-diner in het Koelhuis in Zutphen. Samen met gedeputeerde Dirk Vreugdenhil en commissaris van de Koning Daniël Wigboldus verkenden zij de toekomst van Gelderland.
Maatschappelijk werkers zien van dichtbij wat er speelt in wijken en buurten, waar inwoners tegenaan lopen en wat zij nodig hebben om mee te kunnen doen in de samenleving. Toch is hun perspectief niet altijd vertegenwoordigd aan de tafels waar ruimtelijke keuzes worden gemaakt. Terwijl juist die keuzes grote invloed kunnen hebben op de leefbaarheid en de sociale verbondenheid in Gelderland. Wat kunnen we vanuit hun ervaringen leren over de inrichting van onze provincie? En hoe kunnen ruimtelijke keuzes bijdragen aan een samenleving waarin iedereen een plek heeft?
Een plek om je thuis te voelen
De avond begint bij een grote kaart van Gelderland, met een persoonlijke vraag: welke plek in Gelderland is jou dierbaar? De antwoorden voeren langs de uiterwaarden van Zutphen, de bossen bij Eerbeek en de levendige straten van Nijmegen. De één voelt zich verbonden met de Achterhoekse nuchterheid, de ander met de saamhorigheid in een dorp of de cultuur van een stad.
Wat al deze verhalen gemeen hebben, is het gevoel ergens thuis te horen. Een vertrouwde omgeving, mensen die je kennen en plekken waar je graag komt. Juist maatschappelijk werkers zien dagelijks hoe belangrijk die verbondenheid is.
Wanneer regels mensen in de weg staan
Toch is een fijne plek om te wonen niet voor iedereen vanzelfsprekend. Vooral voor kwetsbare jongeren blijkt het vinden van passende huisvesting een grote uitdaging. Een van de deelnemers vertelt over een jongere die al meer dan drie jaar op zoek is naar een eigen plek. Gemeente- en regiogrenzen maken het moeilijk om mensen ergens anders onder te brengen, zelfs wanneer daar wel mogelijkheden zijn.
Dat regels soms meer in de weg staan dan helpen, herkennen veel aanwezigen. Gemeenten hebben ieder hun eigen beleid, budgetten en werkwijzen. Wat in de ene gemeente mogelijk is, kan een paar kilometer verderop onmogelijk blijken. Ook de toenemende administratie en tijdelijke projecten maken het lastig om mensen langdurig te ondersteunen.
Gelukkig zijn er ook voorbeelden van hoe het anders kan. Zo lukte het om jongeren onder te brengen in een ouderencentrum. Voor een van hen betekende dit veel meer dan alleen een dak boven zijn hoofd. Het gaf hem zelfstandigheid, zelfvertrouwen en vooral een gevoel van trots.
Niet overal dezelfde kansen
Ook de plek waar je woont, bepaalt welke kansen je krijgt. Dat merken maatschappelijk werkers bijvoorbeeld in de begeleiding van vluchtelingen. In kleinere dorpen zijn passende voorzieningen en mogelijkheden om werk te vinden soms beperkt. Een deelnemer vertelt over een gesluierde vrouw die na tientallen sollicitaties nog altijd geen baan heeft gevonden. Tegelijkertijd blijven talenten onbenut doordat regels het moeilijk maken om buitenlandse diploma's en werkervaring in Nederland te gebruiken.
De verschillen tussen stad en platteland vragen om maatwerk. Wat in een grote stad werkt, sluit niet vanzelfsprekend aan bij de behoeften van een dorp. Hoe zorgen we ervoor dat iedereen kan meedoen, ongeacht waar diegene woont?
Een dorp is meer dan een verzameling huizen
Een belangrijk onderwerp tijdens het diner met de maatschappelijk werkers is het verdwijnen van voorzieningen uit dorpen en wijken. Een school, supermarkt, bushalte of sportvereniging lijkt misschien vanzelfsprekend, totdat die verdwijnt.
Volgens de maatschappelijk werkers begint een sterke samenleving bij een goede sociale basis. Plekken waar mensen elkaar ontmoeten, verenigingen waar ze zich bij kunnen aansluiten en netwerken waarop ze kunnen terugvallen. Ruimtelijke keuzes gaan daarmee over veel meer dan woningen, wegen en gebouwen. Ze bepalen ook hoe mensen samenleven.
Wat nemen we mee?
De belangrijkste boodschap van de avond? Kijk niet alleen naar wat volgens de regels kan, maar vooral naar wat mensen nodig hebben.
Gemeentegrenzen, protocollen en beleid zijn belangrijk, maar kunnen soms ook oplossingen tegenhouden. De maatschappelijk werkers hebben laten zien hoe belangrijk het is om ruimte te maken voor maatwerk, goede voorbeelden te delen en als overheid naast mensen te gaan staan. Niet beginnen met de vraag wat er binnen het systeem mogelijk is, maar met de vraag: wat heb jij nodig?
Want de toekomst van Gelderland wordt niet alleen bepaald door hoe we onze ruimte inrichten, maar ook door de ruimte die we elkaar geven.