Geloofsvoorgangers

Ruimte voor ontmoeting en verbinding

Wat maakt een plek tot meer dan alleen een verzameling gebouwen? En hoe zorgen we ervoor dat mensen zich met elkaar verbonden blijven voelen? Op donderdag 11 juni 2026 schoven vijf vertegenwoordigers van verschillende geloofsgemeenschappen aan bij het Ruimtelab-diner in het Koelhuis in Zutphen. Samen met gedeputeerden Dirk Vreugdenhil en Harold Zoet verkenden zij de toekomst van Gelderland.

Geloofsvoorgangers brengen mensen samen, bieden een luisterend oor en geven kwetsbare groepen een stem. Toch is hun perspectief niet vanzelfsprekend vertegenwoordigd aan de tafels waar ruimtelijke keuzes worden gemaakt. Terwijl juist de inrichting van onze leefomgeving invloed heeft op hoe en waar mensen elkaar ontmoeten. Wat kunnen we vanuit hun ervaringen leren over de toekomst van Gelderland? En hoe maken we ruimte voor een samenleving waarin mensen naar elkaar omkijken?

Liefde voor een plek, ruimte voor verschil

De avond begint bij een grote kaart van Gelderland. Waar voelen de deelnemers zich thuis? En welke plekken roepen juist verdriet of zorgen op? De antwoorden lopen uiteen. Van de rust en het groen in de Achterhoek tot de historische kerken en hofjes van Zutphen. Plekken die schoonheid, herinneringen en verbondenheid met zich meedragen.

Maar diezelfde plekken kennen ook een keerzijde. Zo kan de hechte gemeenschap van een dorp geborgenheid bieden, maar voor nieuwkomers ook gesloten aanvoelen. Dat merkt ook de hindoegemeenschap die werkt aan de vestiging van een tempel in Halle. De uitdaging is om een nieuwe geloofsgemeenschap een plek te geven in een klein dorp. Niet door de verschillen te benadrukken, maar juist door met omwonenden het gesprek aan te gaan en te zoeken naar wat mensen verbindt.

Een bijzonder persoonlijk verhaal komt vanuit de Joodse gemeenschap. Een plek in de Achterhoek roept herinneringen op aan de Tweede Wereldoorlog, toen familieleden daar ondergedoken zaten. Het verdriet om wat er gebeurde, is onlosmakelijk verbonden met de liefde en moed van de mensen die onderdak boden. Het laat zien hoe een plek tegelijkertijd pijn en verbondenheid kan dragen.


Meer dan een gebouw

Kerken, tempels en andere ontmoetingsplekken vervullen een belangrijke sociale functie. Ze bieden ruimte voor bezinning, maar ook voor gesprekken, activiteiten en onderlinge hulp. Juist nu steeds meer kerkgebouwen leeg komen te staan, vragen de deelnemers aandacht voor het behoud van zulke plekken.

Want een kerk is meer dan een gebouw waar een religieuze dienst plaatsvindt. Het kan ook een plek zijn waar jongeren samenkomen, vrijwilligers actief zijn en mensen elkaar ontmoeten die elkaar anders misschien nooit zouden spreken.

Dat vraagt om ruimte voor ontmoeting bij de inrichting van onze leefomgeving. Niet alleen in bestaande gebouwen, maar ook bij nieuwbouw. Een van de deelnemers vertelt over een kerkgebouw waar bewust ruimte is gemaakt voor verschillende vormen van samenzijn: met het gezin, met de hele gemeenschap en in kleinere, informele ontmoetingen tussendoor.


Wie geeft de volgende generatie een plek?

Een terugkerende zorg is de positie van jongeren. Betaalbare woningen zijn schaars en in sommige dorpen ontbreken plekken waar jongeren elkaar kunnen ontmoeten. Daardoor trekken zij weg en komt de toekomst van lokale gemeenschappen onder druk te staan.

Tegelijkertijd blijkt dat het ook anders kan. Sommige geloofsgemeenschappen trekken juist veel jongeren en organiseren volop activiteiten buiten de reguliere diensten. Dat laat zien hoe belangrijk het is om plekken te creëren waar jonge mensen zich welkom voelen en onderdeel kunnen zijn van een gemeenschap.

Ook het afnemende aantal vrijwilligers baart zorgen. Hoe zorgen we ervoor dat mensen zich blijven inzetten voor elkaar? Volgens de deelnemers liggen er kansen om generaties eerder met elkaar te verbinden, bijvoorbeeld door mensen vanaf zestig jaar al actief te betrekken bij oudere inwoners.


Verbinding begint met luisteren

Hoe breng je mensen dichter bij elkaar in een tijd waarin tegenstellingen soms de boventoon voeren? Volgens de geloofsvoorgangers begint dat met oprechte nieuwsgierigheid. Niet meteen je eigen standpunt verdedigen, maar eerst proberen de ander te begrijpen.

De Joodse gemeenschap in Arnhem ging bijvoorbeeld de markt op om gesprekken aan te knopen met mensen van verschillende achtergronden, nationaliteiten en overtuigingen. Ook dorpsfeesten en evenementen, zoals de Zwarte Cross, worden genoemd als plekken waar mensen elkaar op een laagdrempelige manier ontmoeten.

Diezelfde houding wordt ook van de overheid gevraagd. De provincie wordt soms als afstandelijk ervaren en regels kunnen goede initiatieven onbedoeld ingewikkeld maken. Zelfs iets ogenschijnlijk eenvoudigs als een lichtjestocht kan vastlopen in vergunningen en procedures. Hoe kunnen we als overheid beter naast initiatiefnemers gaan staan, in plaats van tegenover hen?


Sterke gemeenschappen in onzekere tijden

De waarde van sociale netwerken wordt misschien nog wel duidelijker wanneer het dagelijks leven wordt ontregeld. Wat gebeurt er bijvoorbeeld als de stroom langdurig uitvalt?

De deelnemers zien een belangrijke rol voor bestaande gemeenschappen. Kerken, buurthuizen en cafés kunnen plekken zijn waar mensen elkaar opzoeken, hulp organiseren en praktische voorzieningen delen. Juist omdat deze sociale structuren er al zijn, kunnen ze bijdragen aan de weerbaarheid van de samenleving.

Het laat zien dat investeren in ontmoetingsplekken niet alleen belangrijk is voor de leefbaarheid van vandaag, maar ook voor de veerkracht van morgen.


Wat nemen we mee?

De belangrijkste boodschap van de avond? Verbinding ontstaat niet vanzelf. We moeten er ruimte voor maken, letterlijk én figuurlijk.

De geloofsvoorgangers laten zien hoe waardevol plekken zijn waar mensen elkaar ontmoeten, naar elkaar luisteren en voor elkaar zorgen. Of dat nu een kerk, een dorpsfeest of een ontmoetingsruimte in een nieuwe woonwijk is.

Voor de provincie ligt er een uitdaging om die sociale kracht te herkennen en te versterken. Door bij ruimtelijke keuzes niet alleen te kijken naar wat we bouwen, maar ook naar wat er tussen mensen kan ontstaan. En door als overheid niet altijd zelf de antwoorden te willen geven, maar vooral ruimte te bieden aan de ideeën en initiatieven uit de samenleving.

Want een mooi Gelderland maken we niet alleen met gebouwen en landschappen, maar vooral met de mensen die er samenleven.

< Gelderland door de bril van

^ Naar boven